ISAR-KH-112

در مورد EOC چه می دانید ؟

آیا اتاق بحران همان EOC است ؟ آیا فرمانده‏ی حادثه درEOC مستقر می‏شود ؟ در چه ارگان‏هاییEOC وجود دارد ؟ پاسخ به این سوالات و سوالاتی مشابه مستلزم تشریح جزئیات معنایی و مصداقی این واژه‏ی ترکیبی است.

EOC که مخفف ( Emergency Operation Center ) می‏باشد به معنی "مرکز کنترل عملیات فوریتی" است . بر اساس جستجوهای صورت گرفته در ارگان‏ها و سازمان‏هایی همچون ستاد بحران کشور، مراکز اورژانس، وزارت بهداشت و درمان، دانشکده‏ها و دانشگاه‏های علوم پزشکی و سازمان آتش‏نشانی، مراکزی با شرح وظایف مشابه و ماموریت‏های نزدیک به هم و همانند مرکز EOC وجود دارد، اما خوب است بدانید که EOC در سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر کشور ایران وجود ضروری و توانمندی داشته و در راستای تقسیم وظایف استانی جمعیت هلال احمر، استان خوزستان نیز با توجه به اهمیت این مرکز در فوریت‏ها و بحران‏ها در سال 1391 اقدام به افتتاح و بهره‏برداری از مرکزEOC جمعیت هلال احمر استان تهران نمود.

آنچه که در ادامه می‏خوانید شرحی است در پاسخ به سوالاتی که در ابتدای این نوشته آمده است :

EOC جمعیت هلال احمر استان تهران  :

EOC مخفف Emergency Operation Center به معنی مرکز کنترل و هماهنگی عملیات‏های فوریتی می‏باشد. جمعيت هلال احمر تجربه بسیاری در عرصه مديريت حوادث و سوانح غير مترقبه دارد اما آيا بدون مديريت علمي مي‌توان در مرحله مقابله با بحران موفق بود ؟ بايد بگوييم كه خير! آيا در زمان وقوع حوادث بزرگ مي‌توان چاره‏ای اندیشید و حادثه را مديريت نمود ؟

بسياري از خسارت‏هاي جاني و مالي حين و پس از وقوع حادثه به دليل عدم مديريت مناسب منابع و سرعت عمل پايين و تقسيم نشدن وظايف می‏باشد که نياز است تمام دستگاه‌هاي اجرائي و امدادرسان هماهنگي‏هاي لازم را در جريان مديريت درون‏سازماني و برون‏سازماني خود داشته باشند. 

خلائی كه در مديريت حوادث مختلف به چشم مي‌خورد عدم هماهنگي‏ها، فقدان اطلاعات درست و پردازش غيرعلمي اين اطلاعات است. تجربه‌ها نشان مي‌دهد اگر لايه‏هاي اطلاعاتي در شرايط خاص بحراني به طور صحيح و علمي در اختيار مديران ستادي و صف قرار گيرد مي‏تواند اجراي مراحل مختلف عمليات امداد و نجات را تسهیل کرده و خسارات مالي و جاني حين و پس از وقوع حوادث را كاهش داد.

يكي از بازوهاي مديريت حوادث، فعال‏سازي مراكز كنترل و هماهنگي عمليات‏هاي فوريتي است؛ يعني در چنین مراكزی كليه اطلاعات از قبيل تخمين ميزان خسارات منطقه‌اي، وسعت مناطق عملياتي، لايه گسل‌ها و نقاط خطرپذير، آدرس‏ها و شماره تلفن‏هاي ضروري، اطلاعات اقلام انبارها و تجهيزات و ادوات سنگين و سبك و ناوگان ترابري، ارتباطات راديويي و مخابراتي و نيروی عملياتي و منابع در اختيار فرماندهان ستادي قرار مي‌گیرد تا با پايش و تحليل كليه اطلاعات بهترين تصميم و برنامه‏ريزي در جهت انتقال به مديران ميداني ارائه گردیده و در كوتاه ترين زمان ممكن بهترين خدمات به حادثه‏ديدگان ارائه گردد.

مركز كنترل و هماهنگي (EOC)، كليه داده‏ها از محل حادثه را پس از تحليل و پردازش و برآورد نيازها و انطباق آن با منابع موجود در اختيار مديران و فرماندهان قرار می‏دهد. در این میان تصميم‏گيري علمي و هماهنگي‏هاي میان دستگاه‏هايِ پشتيبان، گام موثري است در تسهيل عمليات امداد و نجات. همینطور، وجود يك بانك اطلاعاتي قوي و استاندارد در مرحله پيشگيري و برنامه‏ريزي مدون و منظم در مرحله پاسخگويي، موجب تسريع در امداد‏رساني به حادثه‏ديدگان حوادث مي‌شود.

مرکز کنترل و هماهنگی عملیات‏های فوریتی از بخش‏هاي مختلفی تشكيل مي‌شود كه وظايف، برنامه‏ها و اهداف خاصي را دنبال مي‌كند. از جمله اين بخش‏ها اتاق تصميم‏گيري براساس ICS (سامانه‏ی فرماندهی حادثه) ستادي است.

در جمعيت هلال احمر استان تهران ، فرماندهي ستاد برعهده مديرعامل این جمعیت بوده و ديگر اعضاء، زير مجموعه اين چارت می‏باشند که شامل معاون امداد و نجات، معاون اداري و پشتيباني، معاون جوانان، معاون داوطلبان، معاون درمان و توانبخشي و مسئول حراست است.

ICS با داشتن جايگاه‏ و شرح وظايف تعيين شده و با استفاده از منابع، تجهيزات و نيروي انساني به مدیران میدانی برای اتخاذ تصميم‏گيري‏هاي كلان کمک می‏کند تا لحظه به لحظه حادثه را مديريت و كنترل نموده و با توجه به كسب اطلاعات و لايه‏هاي اطلاعاتي دريافتي و تحليل و پردازش صورت گرفته توسط بخش كارشناسان اين مركز و بازنگري و ارزيابي كارشناسان بخش هماهنگ‏كننده در اختيار ICS ستادي قرار ‌گيرد.

در بخش كارشناسان تخصصي- از هر معاونت يك كارشناس مشخص حضور دارد- با توجه به شرح وظايف، نسبت به ارزيابي داده‏ها و هماهنگي‏هاي لازم با معاونت مربوطه اقدام به اجرا و ارائه اطلاعات خاص مي‌نمايد.


بخش ارتباطات و شبكه ارتباطي مركز پيام :

اين بخش ايجاد ارتباط مناسب و مستمر با سيستم فرماندهي را برعهده دارد و براي رسيدن به این هدف، بخش ارتباطات و شبکه ارتباطی مرکز پیام وظيفه‌اي حساس و مهم برعهده دارد.

اين بخش با بكارگيري نيروي متخصص و اپراتورهاي متعهد و زبده با استفاده از واژگان مشترك، كدهاي مكالمه و كدهاي خطاب تعريف شده و كانال‏بندي‏هاي خاص بر طبق مجوز‏هاي اخذ گرديده با برقراري ارتباط راه نزديك برروي باند VHF و ارتباط راه دور با استانهاي معين بر روي باند HF و بكارگيري سيستم تلفن ماهواره‏اي ثريا به تبادل اطلاعات و آمار و برقراري ارتباط با كليه نيروهاي عمليات می‏پردازد.

سپس گزارش‏های دریافتی را در فرم‏هاي مخصوص پيام ثبت و با توجه به پروتكل‏هاي خاص، در اختيار مركز EOC قرار می‏گیرد.همچنین اخبار و آمار لحظه به لحظه از منطقه حادثه‏ديده مخابره و براي ICS ستادي (مديران ارشد) ارسال مي‌گردد. ضمناً كليه مستندات و مكالمات راديويي در اين مركز به طور خودكار ضبط و نگهداري خواهد شد. تجهيزات ارتباطي موجود، از قابليت ارتباط با مديران– ارتباط مستقيم ، ارتباط برروي شبكه سراسري و ارتباط با ارگان‏ها و دستگاه‏هاي امدادي مانند اورژانس، آتش‏نشاني، ستاد حوادث استانداري، سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران- برخوردار است. 

ساختار شبكه EOC :

در اين شبكه با توجه به ساختار در نظر گرفته شده، از نيروهاي متخصص، تجهیزات سخت‏افزاری و نرم‏افزاری، هماهنگ‏كننده (جهت برقراري ارتباط داخلي و تبادل اطلاعات بين بخش‏ها و نمايش اطلاعات و نظارت بر ورود و خروج‏هاي صورت گرفته)، كارشناس IT (جهت كنترل مسيرهاي شبكه و پردازش داده‏ها و كنترل نرم‏افزارها و سخت‏افزارها و ارتباط با خارج از مركز) و اپراتور تايپ و تكثير جهت تايپ نامه‏ها و ثبت مكاتبات دريافتي و ارسالي ، اپراتور بايگاني اطلاعات (به منظور جمع‌آوري اطلاعات و بايگاني در بانك اطلاعات مركز و ذخيره آن در حافظه‌هاي خارجی) استفاده می شود.

از اتاق‏هاي ديگر اين مركز مي‌توان به انبار امدادي براي نگهداري مواد غذايي اضطراري و ضروري فاسد نشدني از جمله آب، ‌غذا، ‌نان خشك، كنسرو و ملزوماتي همچون پتو و البسه حداقل براي 14 روز جهت كليه عوامل مركز EOC كه در جريان حادثه وظايفي را عهده‌دار شده‌اند اشاره نمود. فضايي نیز براي صرف غذا و ورزش‌هاي بي‌هوازي برای آمادگي فيزيكي و تقويت روحيه عوامل در نظر گرفته شده است.

امكانات و تجهيزات مركز عملياتهاي فوريتي :

- تجهيزات مخابراتي و ارتباطي اعم از سيستم‏هاي راديويي، تلفن‏هاي ماهواره‌اي، انواع شارژهاي بي‌سيم و بيسيم‌هاي آماده به‏كار

- نمايشگرهاي LCD در اندازه‌هاي مورد نياز

- تابلوهاي اعلانات

- نقشه‌هاي توپوگرافي در ابعاد و منطقه‌بندي‌هاي مختلف

- لايه‌هاي اطلاعاتي (وسعت منطقه، جمعيت، گسل ها ، تخريب‌ها)

- دستگاه فاكس، پرينتر، كپي، ويدئو پروژكتور

- ليست تلفن‌هاي ضروري دستگاه‏ها و عوامل

- تجهيزات صوتي و تصويري، رايانه به تعداد مورد نياز و شبكه داخلي

- امکانات ارتباط با وايمكس بي‌سيم به جهت انتقال تصوير از محل حادثه و دريافت آن در مركز كنترل وهماهنگي عمليات

- ملزومات اداري براي حداقل دو هفته مانند (كاغذ و خودكار)

- بهره‌گيري از سيستم لرزه‏نگاري شبكه‌اي مرتبط با مركز ژئوفيزيك، جهت اطلاع از آخرين زمين لرزه‌ها با استفاده از شبكه اينترنت

- سامانه يكپارچه ثبت حوادث

DMIS(نرم‏افزار مدیریت بحران) كليه گزارش‏ها را پس از دريافت از پست‏هاي امدادي و تائيد نهايي در سامانه مربوطه ثبت می‏کند. با توجه به وظايف خطيري كه برعهده جمعيت هلال احمر استان تهران با تراكم جمعيت 12 میلیون نفری و برج‏ها و ساختمان‏هاي فرسوده گذارده شده است، نياز است كه با برنامه‌ريزي‏های لازم، منابع بيشتري را پيش بيني نمود تا با عزم ملي و اتحاد و هماهنگي ديگر دستگاه‏های امدادرسان به اهداف والايي كه همانا تامین آرامش و كمك به هموطنان و حمايت از آسيب‏ديدگان حوادث و سوانح مي‌باشد دست یافت .